مقالهٔ «زنانگی بهمثابهٔ نقاب» نوشتهٔ جون ریویر (Joan Riviere)، اثری قابلتوجه در حوزهٔ پژوهشهای روانکاوانه است که به بررسی روانشناختی نوع خاصی از زنان در جوامع مدرن میپردازد. ریویر در این متن، توجه خود را به زنان متفکر و شاغلی معطوف میکند که در عرصههای علمی، آکادمیک و کسبوکار حضور موفقی دارند و در عین حال، تمامی نقشهای سنتی زنانه مانند همسری و مادری را نیز بهخوبی ایفا میکنند.
ایدهٔ محوری مقاله این است که زنانی که در عرصههای حرفهای و فکری (که پیشتر مردانه تلقی میشد) موفقیت کسب میکنند، گاهی برای دفع اضطراب و در امان ماندن از واکنشهای منفی یا تلافیجویانهٔ رقبا، «نقاب زنانگی» بر چهره میزنند. بر اساس تحلیلهای ریویر، این رفتار یک تلاش ناخودآگاه است تا زن با پنهان کردن اقتدار خود و ظاهر شدن در نقابی بیخطر یا نیازمندِ اطمینان، امنیت روانیاش را در محیطهای رقابتی تضمین کند.
نویسنده با ارائهٔ نمونههایی ملموس از مشاهدات بالینی و زندگی روزمره، نشان میدهد که چگونه زنانِ توانمند گاهی دانش و مهارت خود را در مواجهه با دیگران پنهان میکنند تا کارها را بدون ایجاد تنش به پیش ببرند. این مقاله در نهایت این پرسش تأملبرانگیز را مطرح میکند که آیا اصولاً مرز مشخصی میان زنانگی اصیل و زنانگی بهعنوان یک «نقاب دفاعی» وجود دارد یا خیر. مطالعهٔ این متن برای علاقهمندان به روانشناسی، تحلیلهای رفتاری و مطالعات زنان تجربهای روشنگر خواهد بود.
