معرفی اثر
«رشک و قدردانی» از مهمترین نوشتههای متأخر ملانی کلاین و یکی از متون محوری در نظریهٔ روابط اُبژهای است. کلاین در این مقاله به یکی از بنیادیترین مسائل زندگی روانی میپردازد: اینکه انسان با خوبیای که در دیگری تجربه میکند چه میکند. از نظر او، نخستین صورت این مسئله در رابطهٔ کودک با پستان مادر شکل میگیرد؛ اُبژهای که سرچشمهٔ تغذیه، محبت و کامیابی است و همین برخورداری میتواند هم قدردانی و هم رشک را برانگیزد. رشک، در شدیدترین صورت خود، میل به تباهکردن همان خوبی است.
کلاین با تفکیک رشک از حسادت و حرص، نشان میدهد که رشک چگونه میتواند درونفکنی اُبژهٔ خوب، ظرفیت لذتبردن، اعتماد، قدردانی و توانایی برقراری روابط پایدار را مختل کند. او سپس این پویایی را به انتقال و فرایند روانکاوی پیوند میدهد و توضیح میدهد که بیمار ممکن است درست در لحظهای که تفسیری سودمند دریافت میکند، آن را ناارزنده یا تخریب کند؛ زیرا پذیرش کمک مستلزم تحمل خوبی و توانایی تحلیلگر است.
این مقاله در امتداد صورتبندیهای پیشین کلاین دربارهٔ موضع پارانوئید-اسکیزوئید، موضع افسردهوار، انشقاق و همانندسازی فرافکنانه قرار میگیرد و در عین حال مفهوم رشک را به یکی از عوامل تعیینکننده در شکلگیری جهان اُبژهای و واکنش درمانی منفی بدل میکند. در برابر رشک، کلاین قدردانی را ظرفیتی اساسی برای حفظ و درونیسازی اُبژهٔ خوب میداند؛ ظرفیتی که به فرد امکان میدهد خوبی را دریافت کند، آن را تحمل کند و بدون نیاز به تخریب سرچشمهٔ آن، بخشی از آن را در خود حفظ کند.