دربارهٔ تواناییِ زوج‌بودن

«تصور  پیوند دو نفر برای خلق  فرزند، جایگاهی محوری در زندگی روانی ما دارد؛ چه مشتاق آن باشیم، چه با آن مخالفت کنیم، چه دریابیم که خود حاصل چنین پیوندی هستیم، چه آن را انکار کنیم، از آن لذت ببریم یا از آن بیزار باشیم». (بریتون، ۱۹۵۵)

زوج‌هایی که برای درمان مراجعه می‌کنند به ما نشان می‌دهند که شکل‌دادن به رابطهٔ صمیمانهٔ زوجی در بزرگسالی و حفظ آن تا چه اندازه دشوار است. این موضوع پرسشی را پیش می‌کشد: رابطهٔ صمیمانهٔ زوجی در بزرگسالی چیست؟ آشکار است که پیش از آن، تحولات روانی مهمی رخ می‌دهد که زوج‌شدن را امکان‌پذیر می‌سازد. به نظر من، این تحولات روانی در نقطه‌ای به صورت ساختاری متبلور می‌شوند که بخشی از ساختار روانی فرد را تشکیل می‌دهد و به او کمک می‌کند رابطهٔ زوجی خود را حفظ کند. من این فرایند را درونی‌سازیِ «زوج خلاق» می‌نامم (مورگان و روشچینسکی، ۱۹۹۸). حاصل این تحول، پیدایش وضعیت ذهنی و شیوه‌ای از برقراری رابطه با خود و دیگری است که با اشکال پیشین رشد روانی تفاوت دارد. به سبب فرازونشیب‌های زندگی، این تحول روانی ممکن است در یک رابطهٔ واقعی زوجی نمود پیدا کند یا نکند. بدون چنین تحولی، افراد در رابطهٔ زوجی با دشواری روبه‌رو می‌شوند یا رابطهٔ آنها به‌شدت محدود می‌ماند.

در این فصل دو مقصود دارم. نخست می‌خواهم فرایند رشد روانی را، آن‌گونه که خود می‌فهمم، روشن کنم و نشان دهم که دو عرصهٔ مشخص، یعنی مواجهه با وضعیت اُدیپی و نوجوانی، چگونه پیش‌درآمدهای اساسیِ پیدایش ظرفیت مشارکت در یک زوج خلاق‌اند. همچنین به اضطرابی خواهم پرداخت که تغییر روانی با خود به همراه می‌آورد.

مقصود دومم توصیف جنبه‌های اصلیِ وضعیت ذهنیِ زوج خلاق و شیوهٔ برقراری رابطه با دیگری در این وضعیت است. به‌ویژه بر این باورم که اگر تحول یادشده در فردی رخ داده باشد که در یک رابطهٔ صمیمانهٔ زوجی در بزرگسالی قرار دارد، آن‌گاه می‌تواند در هنگام آسیب‌پذیری رابطه، به زوج خلاق به‌مثابهٔ اُبژه‌ای روانی و یک «موضع سوم» (بریتون، ۱۹۸۹، ص. ۸۷) رجوع کند و از این راه به حفظ رابطه یاری رساند. همچنین امیدوارم نشان دهم که این رابطه، چه در جهان درونی و چه در رابطه با شخصی دیگر، تا چه اندازه می‌تواند خلاق باشد و چگونه خودِ رابطه امکان رشد روانی بیشتر را فراهم می‌آورد.