فروشگاه مقالات و کتاب‌ها

«رشک و قدردانی» از مهم‌ترین نوشته‌های متأخر ملانی کلاین و یکی از متون محوری در نظریهٔ روابط اُبژه‌ای است. کلاین در این مقاله به یکی از بنیادی‌ترین مسائل زندگی روانی می‌پردازد: اینکه انسان با خوبی‌ای که در دیگری تجربه می‌کند چه می‌کند. از نظر او، نخستین صورت این مسئله در رابطهٔ کودک با پستان مادر شکل می‌گیرد؛ اُبژه‌ای که سرچشمهٔ تغذیه، محبت و کامیابی است و همین برخورداری می‌تواند هم قدردانی و هم رشک را برانگیزد. رشک، در شدیدترین صورت خود، میل به تباه‌کردن همان خوبی است. کلاین با تفکیک رشک از حسادت و حرص، نشان می‌دهد که رشک چگونه می‌تواند درون‌فکنی اُبژهٔ خوب، ظرفیت لذت‌بردن، اعتماد، قدردانی و توانایی برقراری روابط پایدار را مختل کند. او سپس این پویایی را به انتقال و فرایند روان‌کاوی پیوند می‌دهد و توضیح می‌دهد که بیمار ممکن است درست در لحظه‌ای که تفسیری سودمند دریافت می‌کند، آن را…

دونالد وینیکات در مقالهٔ «نظریهٔ رابطهٔ والد-نوزاد» به بررسی نقش وابستگی اولیه و مراقبت مادرانه در رشد روانی نوزاد می‌پردازد. او با بسط مفهوم «حمل» توضیح می‌دهد که چگونه مراقبت اتکاپذیر و انطباق محیط با نیازهای نوزاد، زمینهٔ انسجام ایگو، تداوم بودن و شکل‌گیری احساس وجودی مستقل را فراهم می‌آورد. وینیکات همچنین مراحل رشد را از وابستگی مطلق، از خلال وابستگی نسبی، تا حرکت به سوی استقلال بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که این تحولات چگونه با پیدایش تمایز «من» و «نا-من» و ظرفیت برقراری روابط اُبژه‌ای پیوند دارند. بخش دیگری از مقاله به پیامدهای شکست محیط در نخستین مراحل رشد و ارتباط آن با اضطراب‌های روان‌پریشانه اختصاص دارد. وینیکات با بررسی نسبت تجربه‌های اولیهٔ نوزاد و پدیده‌های انتقالی در روان‌کاوی، اهمیت اتکاپذیری تحلیل‌گر، زمان‌بندی تفسیر و توجه به وضعیت وابستگی بیمار را مطرح می‌کند. او به‌ویژه نشان می‌دهد که چگونه یک تفسیر درست، اگر…

هربرت روزنفلد در مقالهٔ «رویکردی بالینی به نظریهٔ روان‌کاوانهٔ سائق‌های زندگی و مرگ: پژوهشی دربارهٔ جنبه‌های پرخاشگرانهٔ نارسیسیزم» که در سال ۱۹۷۱ منتشر شد، به بررسی رابطهٔ نارسیسیزم، پرخاشگری و سائق مرگ می‌پردازد. او با تکیه بر نظریهٔ فروید دربارهٔ آمیختگی و جدایی سائق‌های زندگی و مرگ و با بهره‌گیری از آرای ملانی کلاین، می‌کوشد ماهیت ویرانگر برخی حالات نارسیسیستی و نقش آنها را در مقاومت در برابر درمان روان‌کاوانه روشن کند. روزنفلد بین جنبه‌های لیبیدویی و ویرانگر نارسیسیزم تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد که چگونه بخش‌های همه‌توان و ویرانگر شخصیت می‌توانند بر بخش‌های وابسته و عشق‌ورز خود سلطه یابند. او همچنین مفهوم «سازمان نارسیسیستی ویرانگر» را مطرح می‌کند؛ ساختاری که با حفظ احساس برتری و همه‌توانی، مانع وابستگی بیمار به اُبژه، پذیرش کمک و پیشرفت در تحلیل می‌شود. نویسنده با ارائهٔ نمونه‌های بالینی، به بررسی نقش رشک، تکانه‌های خودویرانگر و واکنش درمانی منفی می‌پردازد…

در مقالهٔ «دل‌مشغولی مادرانهٔ اولیه»، دونالد وینیکات به یکی از نخستین و تعیین‌کننده‌ترین مراحل رابطهٔ مادر و نوزاد می‌پردازد. او وضعیتی روان‌شناختی را توصیف می‌کند که معمولاً در اواخر بارداری شکل می‌گیرد و در هفته‌های نخست پس از تولد ادامه می‌یابد؛ حالتی از حساسیت شدید که مادر را قادر می‌سازد خود را با نیازهای اولیهٔ نوزاد هماهنگ کند. وینیکات این وضعیت موقت را «دل‌مشغولی مادرانهٔ اولیه» می‌نامد. مسئلهٔ اصلی مقاله نقشی است که این انطباق ابتدایی در شکل‌گیری احساس وجود و انسجام روانی نوزاد ایفا می‌کند. از نظر وینیکات، هنگامی که محیط به‌اندازهٔ کافی با نیازهای نوزاد هماهنگ باشد، «تداومِ بودن» او کمتر با واکنش به تحمیل‌های محیطی قطع می‌شود. شکست‌های شدید یا مکرر در این انطباق می‌توانند به تجربهٔ تهدید نابودی منجر شوند؛ تجربه‌ای که وینیکات آن را متعلق به سطحی ابتدایی‌تر از ناکامی‌های معمول می‌داند. وینیکات از این بحث به مسئلهٔ شکل‌گیری ایگو،…

در مقالهٔ «اضطراب انتقال و شکست پدران ما»، پل فرهاگه اضطراب را به‌عنوان یکی از عواطف بنیادی انتقال بررسی می‌کند؛ عاطفه‌ای که به باور او در صورت‌بندی‌های کلاسیک فروید و حتی در آثار لکان، به اندازهٔ عشق، نفرت و «شورِ ندانستن» مورد توجه قرار نگرفته است. فرهاگه انتقال را در نسبت با میل دیگری، فقدان و اُبژهٔ a می‌خواند و نشان می‌دهد که اضطراب می‌تواند هم از ناتوانی سوژه در پاسخ‌دادن به میل دیگری پدید آید و هم از خطرِ انحلال در دیگری، زمانی که سوژه بیش از اندازه با آنچه از او خواسته می‌شود منطبق می‌شود. بخش مهمی از مقاله به تفاوت تحلیل فرویدی و لکانی در مواجهه با انتقال اختصاص دارد. فرهاگه استدلال می‌کند که در تحلیل کلاسیک فرویدی، تحلیل‌گر می‌تواند در جایگاه پدری قرار گیرد که گویی پاسخ را می‌داند و ضامن معنای نهایی است؛ در حالی که در صورت‌بندی متأخر لکان،…

مقالهٔ «پرخاشگری در ارتباط با رشد هیجانی» از نوشته‌های مهم دونالد وینیکات دربارهٔ ریشه‌های پرخاشگری و جایگاه آن در رشد اولیهٔ روان است. وینیکات در این مقاله که نخستین‌بار در سال ۱۹۵۰ منتشر شد، پرخاشگری را در پیوند با تجربهٔ غریزی، عشق و رابطه با اُبژه بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که فهم پرخاشگری مستلزم بازگشت به نخستین مراحل رشد هیجانی کودک است. وینیکات مسیر تحول پرخاشگری را از مرحلهٔ «پیش از نگرانی» دنبال می‌کند؛ مرحله‌ای که در آن پرخاشگری هنوز از عشق جدا نشده است و بخشی از رابطهٔ ابتدایی کودک با اُبژه به‌شمار می‌آید. با رشد ظرفیت نگرانی، کودک به‌تدریج با پیامدهای تکانه‌های خود نسبت به اُبژهٔ محبوب روبه‌رو می‌شود و احساس گناه، میل به ترمیم و شکل‌گیری دنیای درونی اهمیت پیدا می‌کنند. از این منظر، سرنوشت پرخاشگری به کیفیت رشد هیجانی و رابطه با محیط وابسته است و در شرایط مساعد می‌تواند…

«ساختار درون‌روانی بر مبنای روابط اُبژه‌ای» از متون مرکزی در صورت‌بندی نظریهٔ رونالد فربرن است؛ مقاله‌ای که در آن نظریهٔ روابط اُبژه‌ای او به صورت نسبتاً کامل به یک نظریه دربارهٔ ساختار شخصیت تبدیل می‌شود. نقطهٔ عزیمت فربرن همان فرض بنیادین اوست که «لیبیدو در درجهٔ نخست اُبژه‌جوست». پیامد این فرض آن است که سرچشمهٔ سازمان روان و آسیب‌شناسی را بایستی در سرنوشت روابط اُبژه‌ای ایگوی در حال رشد جست‌وجو کرد. رابطه با اُبژه، در این دستگاه نظری، در سطح تجربهٔ بین‌فردی باقی نمی‌ماند؛ کیفیت این رابطه می‌تواند درونی شود و بخشی از ساختمان خود روان را پدید آورد. فربرن در این مقاله پیامدهای این دیدگاه را برای مفهوم تکانه، واپس‌رانی و ساختار ایگو دنبال می‌کند. از نظر او، تکانه‌ها وجه پویای ساختارهای ایگو هستند؛ ازاین‌رو، فهم یک تکانه مستلزم فهم ایگویی است که آن تکانه از آن سرچشمه می‌گیرد و اُبژه‌ای که به سوی…

در مقالهٔ «چشم‌انداز روانکاوی»، هری گانتریپ به جای محدود کردن روانکاوی به درمان علائم یا حل تعارض‌های غریزی، آن را در نسبت با پرسش گسترده‌تری دربارهٔ رشد انسان و امکان زیستن به‌عنوان یک «شخص واقعی» بررسی می‌کند. او با مرور برخی مبانی نظری فروید و نقد دوگانه‌انگاری ایگو و اید، مسیر تحول روانکاوی را به سوی درکی رابطه‌محور از شخصیت دنبال می‌کند؛ مسیری که در آثار اریک فروم، فربرن و وینیکات صورت روشن‌تری یافته است. گانتریپ در این مقاله به‌ویژه بر نظریهٔ روابط اُبژه‌ای فربرن تکیه دارد و نشان می‌دهد که مسئلهٔ بنیادی روان انسان را می‌توان در جست‌وجوی رابطه، امنیت و امکان رشد شخصیت جست‌وجو کرد. از این منظر، آسیب روانی با تجربهٔ روابط اولیهٔ ناکام‌کننده و شیوه‌هایی پیوند می‌یابد که این روابط در جهان درون‌روانی فرد استمرار پیدا می‌کنند. رابطهٔ تحلیلی نیز به همین سبب صرفاً محل تأویل گذشته نیست، بلکه زمینه‌ای برای…

مقالهٔ «ماتم و رابطهٔ آن با حالات مانیک ـ افسرده‌وار» از ملانی کلاین، که نخستین بار در سال ۱۹۴۰ منتشر شد، یکی از متون مهم در بسط مفهوم «موضع افسرده‌وار» در نظریهٔ اوست. کلاین در این مقاله، بحث فروید دربارهٔ ماتم و آزمون واقعیت را ادامه می‌دهد و نشان می‌دهد که فقدان یک اُبژهٔ محبوب می‌تواند تعادل جهان درونی و احساس امنیت نسبت به اُبژه‌های خوب درونی را نیز متزلزل کند. از نظر کلاین، هر تجربهٔ ماتم در بزرگسالی می‌تواند اضطراب‌های آغازینی را که در جریان شکل‌گیری موضع افسرده‌وار پدید آمده‌اند دوباره فعال کند. در چنین وضعیتی، فرد با احساس گناه، ترس از ویران‌کردن اُبژه، اضطراب گزند و نیاز به ترمیم مواجه می‌شود. دفاع‌های مانیک، همه‌توانی، انکار، کنترل و برخی مکانیزم‌های وسواسی در همین زمینه معنا پیدا می‌کنند؛ یعنی به‌عنوان تلاش‌هایی برای مقابله با درد فقدان، وابستگی و اضطراب مربوط به آسیب‌دیدن اُبژهٔ محبوب. اهمیت…