نسخهٔ PDF این مقاله
روانشناسی ساختار دینامیک و سابقه علمی کلی آن | رونالد فربرن
THE PSYCHOLOGY OF DYNAMIC STRUCTURE AND ITS GENERAL SCIENTIFIC BACKGROUND
- نویسنده
- رونالد فربرن
- مترجم
- تیم ترجمه تداعی
- انتشار اثر
- ۱۹۵۲
- حجم مقاله
- ۳,۱۲۴ واژه
خرید و دریافت فایل از طریق فروشگاه تداعی انجام میشود.
با توجه به آنچه که در مورد پیدایش اضطراب (نوروتیک) گفته شد، یادآوری میشود که مفهومی که از ماهیت اضطراب ارائه دادهام، کاملاً با مفهوم اولیه فروید مطابقت دارد، مبنی بر اینکه اضطراب شکل تغییر یافتهی لیبیدوی تخلیه نشده است. در اینجا یک نمونه از این واقعیت قابل توجه مییابیم که اگر دیدگاه کلی که اکنون اتخاذ نمودهام، بیانگر انحراف از برخی دیدگاههای بعدی فروید باشد، اما این امر موجب احیای برخی از دیدگاههای قبلی فروید شده است (دیدگاههایی که در بعضی موارد، اخیراً در حالت تعلیق و بلاتکلیفی قرار داشتهاند). به نظر میرسد که توضیح این پدیده کلی این باشد، در حالی که در هر نقطه، قیاس قابل تشخیصی بین دیدگاههای فعلی من و این دیدگاههای فعلی فروید وجود داشته باشد، سیر تحولات دیدگاههای من مسیری را دنبال میکند که به تدریج از سیر تاریخی تحولات دیدگاهای فروید دور میشود. این واگرایی مسیرها تنها یک توضیح دارد – تفاوت در برخی اصول نظری بنیادین. مکانیابیِ نکات اصلی تفاوت دشوار نیست. تعداد آنها دو مورد است. در وهله اول، اگرچه کل سیستم فکری فروید با روابط اُبژهای در ارتباط بود، اما او از نظر تئوری به این اصل پایبند بود که لیبیدو در اصل لذت–جو است، یعنی اینکه بیهدف است. در مقابل، من به این اصل پایبند هستم که لیبیدو در اصل اُبژه–جو[۱] است، یعنی هدف دارد. در همین راستا، پرخاشگری را نیز دارای جهت در نظر گرفتم، در حالی که، فروید به طور ضمنی، پرخاشگری را نیز مانند لیبیدو از لحاظ نظری بیجهت میداند. در وهله دوم، فروید تکانه (یعنی، انرژی روانی) را از لحاظ نظری متمایز از ساختار میداند، در حالی که من این تمایز را معتبر نمیدانم و به اصل ساختار دینامیک پایبند هستم. از میان این دو نکته اصلی تفاوت بین دیدگاههای فروید و دیدگاههایی که اکنون پذیرفتهام، مورد دوم بنیادیتر است؛ و در واقع، به نظر میرسد که مورد اول به دومی بستگی داشته باشد. بنابراین، دیدگاه فروید مبنی بر اینکه لیبیدو در اصل لذت–جو است، به طور مستقیم برگرفته از جدایی او از ساختار است؛ زیرا، هنگامی که انرژی از ساختار جدا شد، تنها تغییر روانی که میتوان غیر از تغییر مختلکننده (disturbing)، یعنی به عنوان مطلوب (pleasant) در نظر گرفت، آن است که برای برقراری تعادل نیروها، یعنی تغییر بدون جهت، انجام شود. در مقابل، اگر ما انرژی را غیرقابل تفکیک از ساختار تصور کنیم، آنگاه تنها تغییراتی که قابل درک هستند، تغییرات در روابط ساختاری و در روابط بین ساختارهاست؛ و چنین تغییراتی اساساً جهتدار هستند.
هیچ انسانی، حتی بزرگترین و اصیلترین فرد، نمیتواند کاملاً مستقل از پیشینهی علمی عصر خود باقی بماند؛ و نمیتوان ادعا کرد که فروید استثنایی در این قاعده است. در اینجا باید فضای علمی قرن نوزدهم را که فروید در آن پرورش یافته است، به یاد آوریم. مفاهیم هلمهولتزی[۲] بر این فضا حاکم بود، مبنی بر اینکه جهان فیزیکی شامل مجموعهای از ذرات ساکن، تغییرناپذیر، و غیرقابل تقسیم است که با مقدار ثابت انرژی جدا از خود ذرات، حرکت به آنها انتقال داده میشود. بنا به دلایلی ناشناخته، تصور بر این بود که انرژی مورد نظر در آغاز به صورت ناهموار توزیع شده و در ادامه تحت یک فرآیند تدریجیِ توزیع مجدد محاسبه میشود که در نهایت، منجر به تعادل نیروها و عدم تحرک ذرات جامد میشود. چنین مفهومی تصور غالب فیزیکدان معاصر بود، بنابراین درک این مسئله دشوار نیست که وقتی فروید، جلوتر از زمان خودش، تصمیم گرفت وظیفهی دشوار معرفی به قلمرو مشوش و مبهم آسیبشناسی روانی در آن زمان را انجام دهد، چه اتفاقی افتاد، او به اندازه کافی تحت تاثیر فضای علمی روزگار خودش قرار داشت که تکانه (انرژی روانی) را جدا از ساختار تصور میکرد و تئوری لیبیدوی خود را در قالب تعادل–جو قرار داده بود.
هرچند که به نظر من، این ویژگی محدودیتی ایجاد میکند که تحت تاثیرات فضای بیرون بر افکار او بود، در غیر این صورت نمایانگر پیشرفت تاریخی نسبت به مفاهیم و تصورات رایج در زمینهی روانشناسی بود، و بیشتر در راستای دیدگاه علمی جدید که در حال پیدایش بود، قرار داشت؛ زیرا در طول قرن بیستم، مفاهیم علمی جهان فیزیکی دستخوش تغییرات عمیقی شده است. ذرات یا اتمهای ساکن و غیرقابل تقسیم، که در گذشته تصور میشد جهان فیزیکی از آنها تشکیل شده است، اکنون به عنوان ساختارهایی با بیشترین پیچیدگی شناخته شدهاند که مقادیر تقریباً باورنکردنی انرژی را در خود جای دادهاند – انرژی که در غیاب آن، خود ساختارها نیز قابل درک نیستند، اما توضیح آن نیز در غیاب ساختارها به همان اندازه دشوار است. این انرژی درون – اتمی تاثیراتی دارد که نه تنها روابط درون اتمی را تعیین میکند، بلکه بر روی اجسام در فواصل بسیار زیاد نیز تاثیر میگذارد. قابلتوجهترین این تاثیرات، تابش (radiation) است، ضروری به نظر میرسد که برای توضیح برخی از پدیدههای نور، که توضیحات بر مبنای تئوری موج در عصر علمی قبلی را به چالش میکشاند، فراخوانده شود. این موضوع به اندازهی کافی جالب است که ثابت شده است که تابش دارای حداقل یکی از خواصی است که پیش از این، به عنوان ویژگی خاص ماده جامد شناخته میشد، یعنی، جرم؛ و وقوع تابش بر ساختار هر دو اتمهای ساطعکننده و دریافتکننده تاثیر میگذارد. علاوه بر این، تصور بر این بود که خود جهان نیز متحمل فرآیند تغییر است که غیر از آن چیزی است که هنگام ایجاد تعادل درون یک سیستم بسته نقش داشت. بنابراین، به نظر میرسد که جهان با سرعت فوقالعادهای در حال انبساط است. نیروهای اصلی موثر، جاذبه و دافعه هستند (مقایسه کنید با لیبیدو و پرخاشگری)؛ اما، اگرچه جاذبه در تولید چگالش محلی ماده تاثیر دارد، اما در هر صورت، نیروی غالب در طی مرحلهی فعلی، دافعه است. بنابراین، به جای اینکه جهان در فرآیند ایجاد تعادل بدون–جهت حضور داشته باشد، جهان در حال گسترش به سمت محدودهای است که در آن هیچ گسترش دیگری امکانپذیرنخواهد بود و همه چیز چنان رقیق میشود که دیگر هیچ تاثیر متقابلی رخ نخواهد داد و هیچ چیز دیگری هم نمیتواند رخ دهد. بنابراین، تغییری که جهان در معرض آن قرار دارد، یک تغییر جهتدار است. به نظر من با وجود چنین پسزمینهی علمی عمومی، تقاضای زمان این است که ایدههای روانشناختی ما باید با توجه به روانشناسی رابطهای که بر اساس ساختار دینامیک شکل گرفته است، دوباره تنظیم شود.
به نظر من روانشناسی ساختار دینامیک، به عنوان یک سیستم تبیینی که در ذهن دارم، مزایای بسیاری دارد، که میتوان به میزان رضایتبخشی بیشتر نسبت به سایر انواع روانشناسی برای توضیح پدیدههای گروهی اشاره نمود. با این حال، این موضوع نیز مانند برخی موارد دیگر که در این مقاله به آنها پرداخته شده است، باید در فرصت مناسب دیگری مورد بررسی قرار گیرد. در سخنان پایانیام باید به مزایایی اشاره کنم که به نظر میرسد برگرفته از تئوری خاص ساختار ذهنی باشد که به جای تئوری کلاسیک فروید مطرح نمودم. البته، بدیهی است که از دیدگاه توپوگرافی، تئوری فروید تنها عملکرد سه فاکتور (اید، ایگو، و سوپرایگو) را در تولید انواع حالتهای بالینی که با آنها آشنا هستیم، قبول دارد. در مقابل، تئوری من عملکرد پنج فاکتور (ایگوی مرکزی، ایگوی لیبیدویی، خرابکار درونی، اُبژهی برانگیزاننده، و اُبژهی طردکننده) را قبول دارد – حتی هنگامی که سوپرایگو، همانطور که در ذهن من است، در نظر گرفته نشود. بر این اساس، تئوری من طیف بیشتری از احتمالات علتشناسی را ارائه میدهد. در عمل، تفاوت بین این دو تئوری از نظر احتمالات علتشناسی، حتی بیش از آن است که در ابتدا به نظر میرسد؛ زیرا، از سه فاکتوری که در تئوری فروید پیشبینی شده است، فقط دو فاکتور (ایگو و سوپرایگو) ساختارهایی هستند که به درستی از آنها صحبت میشود – فاکتور سوم (یعنی اید) فقط یک منبع انرژی است. البته، از نظر فروید، انرژی ناشی از اید به دو شکل لیبیدو و پرخاشگری به خود میگیرند. در نتیجه، در تئوری فروید، در کل، عملکرد دو فاکتور ساختاری و دو فاکتور دینامیک پذیرفته میشود. البته، دو فاکتور دینامیک فروید در تئوری من نیز جایگاه خود را پیدا میکنند؛ اما، بر طبق تئوری من، تعداد فاکتورهای ساختاری من دو مورد نیست، بلکه پنج مورد است. بنابراین، با پنج فاکتور ساختاری و دو فاکتور دینامیک، تئوری من نسبت به تئوری فروید، طیف بیشتری از تبدیلها و ترکیبها را ممکن میسازد. هرچند که در واقع، احتمالاتی که در تئوری فروید در حالت انتزاعی به صورت باز باقی ماندهاند، به دلیل تصور او از کارکرد سوپرایگو، که نه تنها دارای خصیصیه تهاجمی، بلکه ویژگی آنتی–لیبیدویی داشت، محدودیت بیشتری دارد. بنابراین، بر طبق نظر فروید، درام درونروانی تا حد زیادی به دوسوگرایی بین ایگو در یک ظرفیت لیبیدویی و سوپرایگو در یک ظرفیت ضد–لیبیدویی تبدیل میشود. بنابراین، دوسوگرایی اصلی در مورد واپسرانی که در ذات دیدگاههای اولیه فروید قرار داشتند، اساساً تحت تاثیر تئوری بعدی او در مورد ساختار ذهنی قرار نگرفتند. چنین برداشتی از درام درونروانی، نه تنها تا آنجا که پیامدهای آن به روانشناسی اجتماعی مربوط است (به عنوان مثال، اشاره به اینکه نهادهای اجتماعی اصولاً واپسرانده هستند)، بلکه تا جایی که مربوط به ارزش تبیینی آن در حوزههای آسیبشناسی روانی و کاراکترشناسی (characterological) است، بیش از حد محدودکننده است. در این حوزهها، تبیینها به بیان نگرشهای اتخاذ شده توسط ایگو در یک ظرفیت لیبیدویی در برابر سوپرایگو تقلیل داده میشود. در مقابل، تئوری من دارای تمام ویژگیهای یک سیستم تبیینی است که امکان توصیف پدیدههای آسیبشناسی روانی و کاراکترشناسی را از هر نوع را با توجه به الگوهای اتخاذ شده از طریق مجموعهای از روابط بین ساختارهای گوناگون فراهم میکند. همچنین این مزیت را دارد که علائم آسیبشناسی روانی را به طور مستقیم بر حسب تطابق ساختاری توضیح دهد، و بنابراین، فراتر از پدیدههای مستقل، حق مطلب را در مورد این واقعیت انکارناپذیر نشان میدهد که علائم چیزی به جز بیان شخصیت در کل هستند.
در این مقطع ضروری است که به این نکته اشاره کنیم (اگر واقعاً از قبل به اندازه کافی مشخص نشده باشد) که موقعیت درونروانی بنیادی که توصیف کردهام، و چنین اهمیتی برای آن قائل هستم، از نظر اقتصادی به هیچ وجه تغییرناپذیر تلقی نمیشود. از نظر توپوگرافی، باید آن را نسبتاً تغییرناپذیر دانست، اگرچه من آن را به عنوان یکی از اهداف اصلی درمان روانکاوی تصور میکنم که از طریق تعدیل منطقهای (territorial adjustment) تغییراتی را در توپوگرافی آن ایجاد میکند. بنابراین، آن را جزو مهمترین کارکردهای درمان روانکاوی تصور میکنم تا (الف) دوپارهسازی ایگوی اصلی را از طریق بازیابی حداکثر قلمروهای واگذار شده به ایگوی لیبیدویی و خرابکار درونی کاهش دهد. و (ب) اُبژهی برانگیزاننده و اُبژه طردکننده را تا آنجا که ممکن است در قلمرو نفوذ ایگوی مرکزی قرار دهد. هرچند که به نظر میرسد میزان تاثیرگذاری چنین تغییراتی کاملاً محدود باشد. در مقابل، از جنبه اقتصادی، موقعیت درونروانی بنیادین قادر به اصلاح بسیار گستردهای است. مطابق با این واقعیت، من آن را به عنوان یکی دیگر از اهداف اصلی درمان روانکاوی تصور میکنم تا (الف) پیوستگی ایگوهای جانبی به اُبژههای مربوطه، (ب) پرخاشگری ایگوی مرکزی نسبت به ایگوهای جانبی و اُبژههای آنها، و (ج) پرخاشگری خرابکار درونی نسبت به ایگوی لیبیدویی و اُبژه آن را به حداقل برساند. از طرف دیگر، موقعیت درونروانی بنیادین بدون شک قادر به تغییر قابل ملاحظهای در راستاس آسیبشناسی روانی است. همانطور که قبلا نشان دادم، الگوی اقتصادی موقعیت درونروانی بنیادین الگویی است که در حالات هیستریک حاکم است. در این مورد هیچ شکی در ذهن خودم ندارم. هرچند که با مواردی از افراد هیستریک برخورد داشتهام که صفات پارانویایی قابل توجهی از خود نشان دادهاند (حتی تا حدی که قبلاً به عنوان پارانوئید تشخیص داده شده بودند) و در تحلیل مشخص شد که بین نگرش پارانوئید و هیستریک نوسان دارند. به نظر میرسد که چنین نوساناتی با تغییراتی در الگوی اقتصادی موقعیت درونروانی است – فازهای پارانوئید با خروج انحراف از الگوی اقتصادی که آن را موقعیت درونروانی بنیادین نامیدهام، مشخص میشود. در موقعیتی نیستم که بگویم وضعیت درونروانی چه الگوی اقتصادی در حالت پارانوئید دارد، اما پیشنهاد میدهم که مطابق با هر حالت بالینی قابل تشخیص، یک الگوی مشخص از موقعیت درونروانی وجود دارد. البته باید اذعان کرد که ممکن است الگوهای مختلفی در کنار هم یا یکی بر روی دیگری وجود داشته باشد. همچنین باید گفت که طرحیابی موقعیت درونروانی ممکن است به صورت انعطافناپذیر یا انعطافپذیر باشد – انعطافناپذیری شدید و انعطافپذیری شدید هر دو به یک اندازه ویژگیهای نامطلوبی هستند. در عین حال، باید تاکید کرد که موقعیت درونروانی بنیادی وضعیتی است که در حالات هیستریک یافت میشود. مطابق با این ملاحظه، فکر میکنم که اولین علائم آسیبشناسی روانی که خودشان را نمایان میکنند، ویژگی هیستریک دارند؛ و من جیغزدن ناگهانی نوزاد را از این نظر تأویل میکنم. اگر درست گفته باشم، فروید هنگام انتخاب پدیدههای هیستریک به عنوان مادهای که خارج از آن، مبانی تئوری روانکاوی ایجاد میشود، دیدگاهی معتدل (mean insight) نشان نداده است.
کتابخانهٔ اختصاصی تداعی
ادامهٔ مطالعه، در دسترس شماست
بخشی از این مقاله را خواندهاید. با عضویت ویژه، متن کامل این مقاله و مجموعهٔ مقالات اختصاصی تداعی را مطالعه کنید.
ادامهٔ مطالعه
مقالههای مرتبط با این نویسنده یا نظریهپرداز را دنبال کنید و پیشرفت مطالعهٔ خود را ببینید.
رونالد فربرن
- ۱روانشناسی تکانه و محدودیتهای آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۲روانشناسی ساختاری و واپسرانی ساختارها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۳موضع اسکیزوئید | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۴تنوع ایگوها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۵روابط اُبژهای ایگوی مرکزی و ایگوهای جانبی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۶خلاصهای از تئوری روابط اُبژهای شخصیت | رونالد فربرن خواندهنشده
- ۷دوپارهسازی ایگو | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۸تفرقه بینداز و حکومت کن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۹واپسرانی مستقیم، مقاومت لیبیدویی و واپسرانی غیرمستقیم | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۰اهمیت وضعیت ادیپی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۱روانشناسی ساختار دینامیک و سابقه علمی کلی آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۲دربارهٔ ماهیت و اهداف درمان روانکاوانه | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۳روانرنجوریهای جنگ | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۴عوامل اسکیزوئید در شخصیت | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۵واپسرانی و بازگشت اُبژههای بد | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۶ساختار درونروانی بر مبنای روابط اُبژهای | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۷آسیبشناسی روانی بازنگریشدهٔ روانپریشیها و رواننژندیها | رونالد فربرنخواندهنشده
رونالد فربرن
- ۱روانشناسی تکانه و محدودیتهای آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۲روانشناسی ساختاری و واپسرانی ساختارها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۳موضع اسکیزوئید | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۴تنوع ایگوها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۵روابط اُبژهای ایگوی مرکزی و ایگوهای جانبی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۶خلاصهای از تئوری روابط اُبژهای شخصیت | رونالد فربرن خواندهنشده
- ۷دوپارهسازی ایگو | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۸تفرقه بینداز و حکومت کن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۹رونالد فربرن کیست؟خواندهنشده
- ۱۰واپسرانی مستقیم، مقاومت لیبیدویی و واپسرانی غیرمستقیم | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۱اهمیت وضعیت ادیپی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۲روانشناسی ساختار دینامیک و سابقه علمی کلی آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۳دربارهٔ ماهیت و اهداف درمان روانکاوانه | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۴روانرنجوریهای جنگ | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۵خاستگاه و ماهیت «اُبژه» در نظریات کلاین و فِربِرنخواندهنشده
- ۱۶عوامل اسکیزوئید در شخصیت | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۷واپسرانی و بازگشت اُبژههای بد | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۸ساختار درونروانی بر مبنای روابط اُبژهای | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۹آسیبشناسی روانی بازنگریشدهٔ روانپریشیها و رواننژندیها | رونالد فربرنخواندهنشده