نسخهٔ PDF این مقاله
اهمیت وضعیت ادیپی | رونالد فربرن
THE SIGNIFICANCE OF THE ŒDIPUS SITUATION
- نویسنده
- رونالد فربرن
- مترجم
- تیم ترجمه تداعی
- انتشار اثر
- ۱۹۵۲
- حجم مقاله
- ۲,۴۶۶ واژه
خرید و دریافت فایل از طریق فروشگاه تداعی انجام میشود.
پیش از این مطالبی گفته شد تا نشان دهم تکنیکی که به موجب آن پرخاشگری برای مقهور ساختن لیبیدو به کار میرود، فرآیندی است که با برداشت فروید از «واپسرانی» و مفهوم من در مورد «واپسرانی غیرمستقیم» جایگاه مشترکی پیدا میکند. با وجود این، دیدگاههای من در مورد منشاء این تکنیک با نظرات فروید متفاوت است. طبق نظر فروید، این تکنیک به عنوان ابزار دفع یا کاهش بیان تکانههای لیبیدویی (محرمآمیزی) نسبت به والد جنس مخالف و تکانههای پرخاشگرانه (والدکُشی) نسبت به والد جنس موافق در شرایط وضعیت ادیپی به وجود آمده است. از طرف دیگر، بر اساس دیدگاه من، این تکنیک ریشه در دوران طفولیت دارد که به عنوان ابزاری برای کاهش بیان لیبیدو و پرخاشگری از طرف نوزاد نسبت به مادرش به وجود آمده است، مادری که در این مرحله، تنها اُبژهی مهم او را تشکیل میدهد و کاملاً به او وابسته است. این اختلاف دیدگاه کاملاً درست و به بدین صورت تأویل خواهد شد که من در ارزیابی وضعیت ادیپی به عنوان یک مفهوم توضیحی از فروید جدا شدهام. از نظر فروید، وضعیت ادیپی یک علت نهایی[۱] است؛ اما من دیگر نمیتوانم با این دیدگاه موافق باشم. بنابراین، اکنون فکر میکنم که نقش علت نهایی، که فروید به وضعیت ادیپی اختصاص داده است، باید به مرحلهی وابستگی نوزادانه[۲] اختصاص داده شود. مطابق با این دیدگاه، وضعیت ادیپی بیش از آنکه خودش را با یک پدیدهی عِلی نشان دهد، یک محصول نهایی است. وضعیت ادیپی یک وضعیت پایه نیست، بلکه برگرفته از وضعیتی است که نه تنها از نظر منطقی، بلکه از لحاظ زمانی نیز بر آن اولویت دارد. این وضعیت قبلی، همان است که به طور مستقیم از وابستگی جسمانی و عاطفی نوزاد به مادرش ناشی میشود، و مدتها قبل از اینکه پدر به اُبژهای مهم برای نوزاد تبدیل شود، خودش را در رابطهی نوزاد با مادرش اعلام میکند. در حال حاضر فرصتی برای شرح دقیق دیدگاههایی که هماکنون در مورد وضعیت ادیپی به دست آوردهام، نیست، دیدگاههایی که قبلاً (۱۹۴۱) تا حدودی مطرح شدهاند. با وجود این، با توجه به مقایسهای که بین مفهوم واپسرانی خودم و مفهوم فروید انجام دادم، و آن را بر حسب وضعیت ادیپی ارائه نمودم، مطلوب به نظر میرسد که بخواهم به طور خلاصه پیشنهادم را مبنی بر نحوهی معرفی این وضعیت کلاسیک که آن را در یک طرح کلی ترسیم نمودهام، بیان کنم. لازم به یادآوری است که نه تنها در توضیحاتم در مورد منشاء واپسرانی، بلکه در گزارشم در مورد پیدایش وضعیت بنیادی درونروانی و در شرح تمایز ساختار درونروانی، من از وضعیت ادیپی به عنوان یک مفهوم توضیحی صرفنظر کردهام. ارائهی این توضیحات به صورت انحصاری بر حسب اقدامات کودک هنگام تلاش برای مقابله با مشکلات ذاتی موجود در وضعیت دوسوگرایی است، که در طی دوران نوزادی در زمان برقراری ارتباط با مادرش، به عنوان اُبژهی اصلی نوزاد به وجود میآیند. اقدامات مختلفی که کودک در تلاشش برای مقابله با این وضعیت دوسوگرایی انجام میدهد، همگی قبل از ایجاد وضعیت اُدیپی اتخاذ شدهاند. در تنظیم رابطهی کودک با مادرش است که موقعیت درونروانی بنیادی ایجاد میشود، تمایز ساختار درونروانی تکمیل میشود، و واپسرانی آغاز میگردد؛ و تنها پس از وقوع این رشد و تحولات است که کودک برای رؤیایی با مشکلات خاصی که در وضعیت ادیپی وجود دارند، فراخوانده میشود. بنابراین، فراتر از ارائهی یک مفهوم توضیحی، وضعیت ادیپی بیشتر پدیدهای است که باید بر حسب یک وضعیت درونروانی که از قبل ایجاد شده است، توضیح داده شود.
تازگی اصلی که از طریق وضعیت ادیپی وارد دنیای کودک میشود، همانطور که در واقعیت بیرونی تحقق مییابد، این است که او اکنون به جای اینکه فقط با یک اُبژه روبرو شود، با دو اُبژهی والد متمایز مواجه است. البته، رابطهی او با اُبژهی جدیدش، یعنی پدر، به ناچار مملو از فراز و نشیبهایی است مشابه با تحولاتی که قبلاً در ارتباط با مادرش -و به ویژه، فراز و نشیبهای نیاز، ناامیدی، و طرد- تجربه کرده بود. با در نظر گرفتن این نوسانات، پدرش به اُبژهای دوسوگرا برای نوزاد تبدیل میشود، در حالی که همزمان خودش هم نسبت به پدرش دچار دوسوگرایی میشود. بنابراین، در هنگام برقراری ارتباط با پدرش با همان مشکلات سازگاری روبروست که در ابتدا در رابطه با مادرش با آنها روبرو بود. وضعیت اولیه دوباره برقرار میشود، البته این بار در رابطه با یک اُبژهی تازه؛ و بسیار طبیعی است که نوزاد به دنبال برخورد با مشکلات تکراریِ وضعیت قبلی با استفاده از همان مجموعه تکنیکهایی است که او جهت برطرف نمودن مشکلات وضعیت اصلی یاد گرفته بود. او تصویر پدرش را به یک اُبژهی خوب و یک اُبژهی بد تقسیم میکند، اُبژهی بد را درونیسازی میکند، و اُبژهی بد درونی شده را به (الف) یک اُبژهی برانگیزاننده مرتبط با ایگوی لیبیدویی و (ب) یک اُبژهی طردکننده مرتبط با خرابکار درونی تقسیم میکند. باید اضافه شود که به نظر میرسد که اُبژهی برانگیزاننده پدری جدید تا حدودی منطبق بر، و تا حدودی ترکیب با اُبژهی برانگیزاننده مادری قدیمی است، و به همین ترتیب، اُبژهی طردکننده پدری تا حدودی منطبق بر، و تا حدودی ترکیب با اُبژهی طردکننده مادری است.
البته، انطباقی که کودک در ارتباط با پدرش فرا میخواند، از یک جنبه مهم با آنچه که قبلاً در ارتباط با مادرش بهره گرفته بود، متفاوت است. این تفاوت از نظر میزان دستیابی به یک سطح عاطفی است. این سازگاری جدید باید منحصراً عاطفی باشد؛ زیرا کودک در رابطه با پدرش لزوماً از تجربهی تغذیه با سینه منع میشود.
بنابراین، ما وارد یک جنبه مهم دیگری میشویم که در آن، سازگاری کودک با پدرش باید متفاوت از سازگاری قبلی او با مادرش باشد. پدرش یک مرد است، در حالی که مادرش یک زن است. هرچند که این موضوع مورد تردید است که آیا کودک از همان ابتدا تفاوت تناسلی بین دو والد را درک میکند. به نظر میرسد تفاوتی که او درک میکند این است که پدرش سینه ندارد. بنابراین، پدرش در ابتدا خودش را به عنوان یک والد بدون سینه به کودک نشان میدهد؛ و این یکی از دلایل اصلی است که رابطه با پدرش باید خیلی بیشتر از رابطه با مادرش بر مبنای یک سطح عاطفی برقرار شود. از طرف دیگر، به این دلیل است که کودک تجربه رابطه جسمی با سینه مادرش را دارد، در حالی که در این رابطه نیز درجهی متفاوتی از ناامیدی را تجربه میکند، و نیازش به مادر همچنان با سرسختی در زیر نیازش به پدر و همه نیازهای تناسلی بعدی ادامه دارد. زمانی که کودک تا حدودی توانست تفاوت تناسلی بین والدینش را درک کند، و همانطور که در روند رشد طبیعیاش، نیاز جسمانی او به طور فزایندهای (البته در درجات مختلف) در کانالهای دستگاه تناسلی جریان مییابد، نیاز او به مادرش شامل نیاز به واژن او میشود. در همان زمان، نیاز او به پدرش شامل نیاز به آلت تناسلی پدرش میشود. هرچند که قدرت این نیازهای جسمی به دستگاه تناسلی والدینش، با نسبت معکوس با ارضای نیازهای عاطفی کودک، متفاوت است. بنابراین، هر چه روابط عاطفی او با والدینش رضایتبخشتر باشد، نیازهای جسمانی او به اندامهای تناسلی آنها ضرورت کمتری پیدا میکند. البته، این نیازهای جسمانی هرگز برآورده نمیشوند، اگرچه ممکن است رضایت جایگزین، به عنوان مثال، کنجکاوی جنسی، دنبال شود. در نتیجه، این دوسوگرایی به طور اتفاقی در مفاهیم سادیستی صحنهی اولیه منعکس میشود. با این حال، در زمانی که صحنه اولیه در نظر مجسم شد، روابط والدین با یکدیگر اهمیت زیادی برای کودک پیدا میکند؛ و حسادت هر یک از والدینش در ارتباط با دیگری شروع به آشکار شدن میکند. البته، دلیل اصلی بروز این حسادت تا حدودی به واسطهی جنس بیولوژیکی کودک تعیین میشود؛ اما تا حد زیادی هم با توجه به وضعیت روابط عاطفی او با والدین مربوطه مشخص میشود. با وجود این، اکنون از کودک درخواست میشود تا همزمان با مشکلات این دو وضعیت دوسوگرا مواجه شود؛ و او از طریق مجموعهای آشنا از تکنیکها به دنبال برطرف نمودن این مشکلات است. نتیجه این است که او هر دو را، یک تصویر تناسلی مادرانه بد و یک تصویر تناسلی پدرانه بد را درونیسازی میکند و هر یک از این موارد را به دو تصویر تقسیم میکند، که به ترتیب در ساختارهای اُبژهی برانگیزاننده و اُبژهی طردکننده مجسم میشوند. بنابراین، مشاهده خواهد شد که قبل از اینکه کودک خیلی بزرگ شود، این اُبژههای درونی شکل ساختارهای مرکب پیچیدهای به خود میگیرند. بخشی از آنها بر اساس قرار گرفتنِ یک اُبژه بر روی اُبژهی دیگر، و بخشی دیگر بر اساس درهمآمیختگی اُبژهها ساخته شدهاند. البته، میزان ساخت اُبژههای درونی بر اساس روی هم قرار گرفتن و بر اساس درهمآمیختگی از فردی به فرد دیگر متفاوت است؛ و به نظر میرسد که میزان غلبهی لایهبندی یا درهمآمیختن آنها اهمیت چندانی نداشته باشد. بنابراین، همراه با تعیین نسبت اجزای اُبژههای مختلف، به نظر میرسد نقش مهمی در تعیین نگرش روانجنسی[۳] فرد بازی میکند، تا آنجا که این امر از طریق فاکتورهای جنسی بیولوژیکی تعیین نمیشود. به همین ترتیب، به نظر میرسد که همراه با تعیین نسبت اجزای اُبژههای مختلف، عامل اصلیِ تعیینکننده در علتشناسیِ انحرافات جنسی باشد. بنابراین، ممکن است علتشناسی انحرافات جنسی را از نظر روانشناسی روابط اُبژهای در نظر بگیریم.
حتماً متوجه شدهاید که در روایت قبلی، ضمیر شخصی مورد استفاده برای اشاره به کودک همواره مذکر بوده است. این امر نباید به این معنی باشد که توضیحات فقط برای پسر به کار میرود. به همان اندازه برای دختر کاربرد دارد؛ و ضمیر مذکر فقط به دلیل مزایای یک ضمیر شخصی از هر نوع است که به نظر میرسد اهمیت بیشتری از ضمیر غیر شخصی دارد، هرچند که این کار ممکن است گمراهکننده باشد. همچنین متوجه خواهید شد که وضعیت کلاسیک ادیپی هنوز پدید نیامده است. مرحلهای که آخرین بار توصیف شد، مرحلهای بود که روابط والدین با یکدیگر برای کودک قابل توجه شده بود، و در آن موقعیت کودک اساساً وضعیتی دوسوگرا نسبت به والدینش داشت. با این حال دیدیم که کودک به دنبال مدیریت هر دو وضعیت دوسوگرا از طریق مجموعهای از فرآیندهاست که در نتیجهی آنها تصاویر تناسلی هر یک از والدینش، در ساختار اُبژهی برانگیزاننده و همچنین در ساختار اُبژهی طردکننده مجسم میشوند. البته، باید اذعان کرد که احتمالاً جنسیت بیولوژیکی کودک در تعیین نگرش او به والدینش نقش داشته باشد؛ اما با توجه به فراوانی موقعیتهای معکوس و ادیپی مخلوط[۴]، بسیار بعید به نظر میرسد که تنها عامل تعیینکننده باشد. با توجه به دیدگاههایی که مطرح نمودهام، این موقعیتهای معکوس و ادیپی مخلوط لزوماً باید از طریق بنیان اُبژهی برانگیزاننده و اُبژهی طردکننده تعیین شوند. بنابراین، تنها یک گام دیگر در همان جهت برداشته شده است تا نتیجهگیری شود که همان ملاحظات برای موقعیت ادیپی مثبت اِعمال میشود. بنابراین، به نظر میرسد واقعیت این است که موقعیت ادیپی در واقع اصلاً یک وضعیت خارجی نیست، بلکه وضعیتی درونی است، که ممکن است در درجات مختلفی به یک وضعیت بیرونی انتقال پیدا کند. هنگامی که موقعیت ادیپی اساساً به عنوان یک وضعیت درونی قلمداد شود، درک این موضوع دشوار نیست که مولفههای مادرانهی هر دو اُبژههای درونی مزیت اولیهی بسیاری بر مولفههای پدرانه دارد؛ و البته، این حالت در مورد کودکان از هر دو جنس صدق میکند. البته، موقعیت قوی مولفههای مادرانه به دلیل این واقعیت است که هستهی هر دو اُبژههای درونی برگرفته از مادر اصلیِ دوسوگرا و سینههای دوسوگرای او است. مطابق با این واقعیت، تحلیل کاملاً عمیق موقعیت ادیپی ثابت میکند که این وضعیت در اطراف تصاویر یک مادر برانگیزاننده درونی و یک مادر طردکننده درونی ساخته میشود. البته، بر اساس پدیدههای هیستریک بود که فروید در ابتدا مفهوم موقعیت ادیپی را مطرح نمود؛ و بر طبق تئوری «مرحلهای» آبراهام[۵]، منشاء هیستری را باید در تثبیت در مرحله فالیک جستجو کرد. من قبلاً (۱۹۴۱) انتقادات مختلفی را بر تئوری «مرحلهای» آبراهام وارد کردهام؛ بنابراین، هنگامی که میگویم هنوز باید هیستریک، مردانه یا زنانه، را که ذاتاً به یک سینه–جوی سرسخت (inveterate breast-seeker) تبدیل نشده باشد، تحلیل کنم، صرفاً انتقادات بیشتری به طور ضمنی مطرح خواهم کرد. پیشنهاد من این است که شاید بتوان آنالیز عمیق موقعیت ادیپی مثبت را در سه سطح اصلی انجام داد. در سطح اول، تصویر تحت تاثیر خود موقعیت ادیپی قرار دارد. در سطح بعدی، تحت سلطه دوسوگرایی نسبت به والد جنس مخالف[۶] است؛ و در عمیقترین سطح، تحت تاثیر دوسوگرایی نسبت به مادرش قرار دارد. ردپای همه این مراحل را ممکن است بتوان در درام کلاسیک هملت کشف نمود؛ اما شکی نیست که ملکه در هر دو نقش اُبژهی برانگیزاننده و اُبژه وسوسهانگیز (tempting) و در نقش اُبژهی طردکننده، شرور واقعی نمایشنامه است. پس به نظر میرسد موقعیت اینگونه باشد. اینکه از کودک خواسته شود یک اُبژه دوسوگرای خاص را مدیریت کند، بسیار غیرقابل تحمل است؛ اما، اگر مدیریت دو اُبژه از او خواسته شود، آن را قابلتحملتر میداند. بنابراین، او به دنبال ساده کردنِ وضعیت پیچیدهای است که در آن، خودش را در مواجهه با دو اُبژهی برانگیزاننده و دو اُبژهی طردکننده میبیند، از طریق تبدیل آنها به یک اُبژه، او فقط با یک اُبژهی برانگیزاننده و یک اُبژهی طردکننده روبرو میشود؛ و البته، او با تمرکز بر جنبه برانگیزاننده یکی از والدین و جنبهی طردکننده والد دیگر، و با درجات مختلفی از موفقیت، به هدفش دست مییابد. بنابراین، او برای همه اهداف عملی، قصد دارد یک اُبژه والدی با اُبژهی برانگیزاننده، و اُبژه والد دیگری را با اُبژهی طردکننده برابر کند؛ و کودک با انجام این کار موقعیت ادیپی برای خودش تشکیل میدهد. با این حال، دوسوگرایی هر دو والد در پسزمینه همچنان ادامه پیدا میکند؛ و در پایینترین سطح، هر دو اُبژهی برانگیزاننده و اُبژه طرکننده همان چیزی هستند که از ابتدا بودهاند، یعنی تصاویری از مادرش.
کتابخانهٔ اختصاصی تداعی
ادامهٔ مطالعه، در دسترس شماست
بخشی از این مقاله را خواندهاید. با عضویت ویژه، متن کامل این مقاله و مجموعهٔ مقالات اختصاصی تداعی را مطالعه کنید.
ادامهٔ مطالعه
مقالههای مرتبط با این نویسنده یا نظریهپرداز را دنبال کنید و پیشرفت مطالعهٔ خود را ببینید.
رونالد فربرن
- ۱روانشناسی تکانه و محدودیتهای آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۲روانشناسی ساختاری و واپسرانی ساختارها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۳موضع اسکیزوئید | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۴تنوع ایگوها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۵روابط اُبژهای ایگوی مرکزی و ایگوهای جانبی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۶خلاصهای از تئوری روابط اُبژهای شخصیت | رونالد فربرن خواندهنشده
- ۷دوپارهسازی ایگو | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۸تفرقه بینداز و حکومت کن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۹واپسرانی مستقیم، مقاومت لیبیدویی و واپسرانی غیرمستقیم | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۰اهمیت وضعیت ادیپی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۱روانشناسی ساختار دینامیک و سابقه علمی کلی آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۲دربارهٔ ماهیت و اهداف درمان روانکاوانه | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۳روانرنجوریهای جنگ | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۴عوامل اسکیزوئید در شخصیت | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۵واپسرانی و بازگشت اُبژههای بد | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۶ساختار درونروانی بر مبنای روابط اُبژهای | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۷آسیبشناسی روانی بازنگریشدهٔ روانپریشیها و رواننژندیها | رونالد فربرنخواندهنشده
رونالد فربرن
- ۱روانشناسی تکانه و محدودیتهای آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۲روانشناسی ساختاری و واپسرانی ساختارها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۳موضع اسکیزوئید | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۴تنوع ایگوها | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۵روابط اُبژهای ایگوی مرکزی و ایگوهای جانبی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۶خلاصهای از تئوری روابط اُبژهای شخصیت | رونالد فربرن خواندهنشده
- ۷دوپارهسازی ایگو | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۸تفرقه بینداز و حکومت کن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۹رونالد فربرن کیست؟خواندهنشده
- ۱۰واپسرانی مستقیم، مقاومت لیبیدویی و واپسرانی غیرمستقیم | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۱اهمیت وضعیت ادیپی | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۲روانشناسی ساختار دینامیک و سابقه علمی کلی آن | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۳دربارهٔ ماهیت و اهداف درمان روانکاوانه | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۴روانرنجوریهای جنگ | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۵خاستگاه و ماهیت «اُبژه» در نظریات کلاین و فِربِرنخواندهنشده
- ۱۶عوامل اسکیزوئید در شخصیت | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۷واپسرانی و بازگشت اُبژههای بد | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۸ساختار درونروانی بر مبنای روابط اُبژهای | رونالد فربرنخواندهنشده
- ۱۹آسیبشناسی روانی بازنگریشدهٔ روانپریشیها و رواننژندیها | رونالد فربرنخواندهنشده